Burn-out betekent letterlijk: opgebrand. Het psychologische principe dat eraan ten grondslag ligt heet: oververzadiging. Vergelijk het maar met jezelf ongans eten aan iets wat je lekker vindt, ijs bijvoorbeeld. Je kunt er geen genoeg van krijgen en eet er veel en vaak van. Zeg maar gerust: je gaat er jezelf compleet aan te buiten. Dan komt er een moment dat je geen ijs meer kunt zíen. Zelfs de gedachte alleen al is je teveel. Je bent oververzadigd. Dat gaat wel weer over, maar dat heeft tijd nodig.
Zo is het ook ongeveer bij burn-out. Je hebt zoveel en zo hard gewerkt, en dat al gedurende een lange periode, dat je jezelf compleet hebt uitgeput. Je hebt jezelf leeg-gegeven. Tegelijkertijd heeft al deze inspanning lang niet dat opgeleverd wat je ervan verwacht of gehoopt had. Kortom, je hebt veel meer energie geïnvesteerd, dan het je als beloning heeft teruggegeven. Dan is de balans tussen geven en nemen compleet zoek. Het vervelende daarbij is dat een burn-out níet vanzelf overgaat. Want de oorzaken van de burn-out moeten worden achterhaald om herhaling te voorkomen. Dat is wat anders dan het enkel laten overgaan van een zeer zware oververmoeidheid.
Belangrijke risicofactoren voor een burn-out zijn te vergaande loyaliteit, perfectionisme en werkverslaving. Deze komen vaak tot uiting in irrationele overtuigingen. Bijvoorbeeld: "Als ik niet bereid ben structureel over te werken, krijg ik geen promotie."
Een burn-out los je niet in je eentje op. Je hebt anderen nodig die je steun geven. Praat daarom met mensen om je heen. Dat helpt je om te accepteren dat de rek uit het elastiekje is. Vervolgens is de stap naar huisarts en deskundige begeleiding makkelijker te maken.
Onderzoek aan de Universiteit van Maastricht heeft aangetoond dat na preventieve coaching mensen minder moeite hebben om de juiste balans tussen werk en privé te vinden en daarmee een verlaagd risico op burn-out hebben. Voor mensen die burn-out zijn geraakt is het van belang door middel van counselling te achterhalen waar hun valkuilen zitten en daarmee te leren omgaan, om zodoende terugval te voorkomen.
Signalen
Signalen van een beginnende burn-out zijn er op lichamelijk, psychisch en gedragsmatig gebied, zoals:
lichamelijk:
aanhoudende vermoeidheid, verhoogde spierspanning, slaapstoornissen, hoofdpijn, hartkloppingen en/of onregelmatige hartslag, verhoogde bloeddruk, maag- en darmstoornissen, duizeligheid, meer ziekmelden
psychisch:
concentratieproblemen, neerslachtigheid, angst, onzekerheid, lusteloosheid, geïrriteerdheid, gevoelens van machteloosheid en alles niet meer aan te kunnen, gejaagdheid, verlies van motivatie, apathie
gedragsmatig:
druk en veel praten, of juist terugtrekken en isoleren/geen behoefte aan sociaal contact, toenemend alcoholgebruik, veel roken, teveel eten, niet kunnen genieten of ontspannen, veel klagen, verwijten, cynisme en verbittering, gedachte aan solliciteren
Het is belangrijk je signalen serieus te nemen. Pas dan kun je de stap zetten naar het stopzetten van je eindeloos strijden. Dat is soms moeilijk en vraagt om moed. Misschien helpt het daarbij te bedenken dat je juist nú leeft.
© Birkana Stressmanagement
24-10-2008
Home